Category Archives: religion

සිරිලක සුරකින දෙවියන් පුදන කෑරගල දෙවොල් මඩු ශාන්තිකර්මය 23 දා සිට

image-0-02-06-5159a0cbb26f0d5ba817acccd60ec0acdd3c25e1b4ae3e2d3809816bafa62844-V

කෝට්ටේ රාජධානිය බලවත්ව තිබූ වකවානුවේ ක්‍රි.ව. 1415දී පමණ, කෑරගල ශ්‍රී වනරතන මාහිමියන් ආමන්ත්‍රණය කරමින් වීදාගම මෛත්‍රී මාහිමියෝ හංසයෙකු ස්වකීය දූතයා කරගනිමින් නිර්මාණය කළ කාව්‍ය සන්දේශයේ %කෑරගල^ නම් වූ අපූර්ව ගම්මානයද වර්ණනා කළහ. උන්වහන්සේට අවශ්‍යව තිබුණේ සමන්, විභීෂණ, උපුල්වන් හා කඳකුමරු යන දෙවිවරුන්ට පිරිත් දේශනා කර ආශීර්වාද කරන මෙන් වනරතන හිමියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමය. එමගින් එකල රාජ්‍යය කළ 6 වැනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමන්ට මෙන්ම රටට සෙත සලසන ලෙස ඉල්ලීමය.

වනරතන මාහිමියන් රාජ්‍යයට ශාන්තිය උදාකරවීම උදෙසා දෙවියන් වෙනුවෙන් පිරිත් දේශනා කළ අයුරින්ම උන්වහන්සේගේ වර්තමාන දායක පරපුර, වර්තමාන ප්‍රධාන කපුමහතාගේ මූලිකත්වයෙන් කෑරගල හතර පේරුවටත් අවට ගම්මානවලටත් පොදුවේ රටටත් සෙත් ශාන්තිය සලසන මෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කරන්නා වූ දේවමණ්ඩලයෙන් ඉල්ලමින් උන්වහන්සේලාට පුදපූජා පැවැත්වීමට මෙවරද කටයුතු සූදානම් කරමින් සිටියි. වාර්ෂිකව සංවිධානය කෙරෙන මේ මහා ආශීර්වාද මංගල්‍යය චාරිත්‍රානුකූලව කප් සිටුවා මේ වනවිටත් ආරම්භ කර ඇති අතර, කෑරගල දෙවොල් මඩුව මේ මස 23 වැනි සෙනසුරාදා උදෑසන සිට කෑරගල රාජමහා විහාරස්ථ භූමියේදී ආරම්භ වීමට නියමිතය.

image-0-02-06-94d78ea9ae698faf9116fc62a1671f781c35b71ed8c510daaf5c3ce2745b2479-V

ලංකාද්වීපයත්, සම්බුද්ධ ශාසනයත් ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම භාරගත් විෂ්ණු දෙවියන් දේශයේ හතර දිග්බාගයන්හි වගකීම තමන්ගේ අණසක යටතේ වෙනත් දෙවිවරුන්ට පවරා ඇත. බටහිර වාහල්කඩ සුරැකීමේ වගකීම භාරගත් සුදුමල් බණ්ඩාර දෙවියන් වෙනුවෙන් දේවාල ද්විත්වයක් පළමුව ඉදිකර තිබේ. කෑරගල සුදුමල් බණ්ඩාර දේවාලයත්, අමුණුගොඩ කුඩුමිරිසේ සුදුමල් බණ්ඩාර දේවාලයත් එසේ පළමුව ඉදිකර ඇති දේවාලයන්ය.

දඹදෙණිය යුගය දක්වා දිවෙන ඉතිහාසයකින් පෝෂිත කෑරගල රාජමහා විහාර භූමියේ ඇති සුදුමල් බණ්ඩාර දේවාලයට ක්‍රි.ව. 1412 දක්වා දිවයන පෞරාණික වටිනාකමක් හිමිවෙයි. කලින් කල සිදුවූ විදේශීය ආක්‍රමණ හේතුවෙන් විනාශව වල්වැදී තිබී නාවින්නේ ශ්‍රී සුමංගල නාහිමියන්ගේ වකවානුවේදී නැවතත් පිළිසකර කරන ලද කෑරගල දේවාලයයේ කෙටිකාලීන කපුමහත්වරුන් විසින් වතාවත් කරගෙන ගොස් ඇත. ඇඹරළුව ශ්‍රී ප්‍රේමරතන නාහිමියන් විහාරාධිපති ලෙස වැඩවිසූ කාලයේදී දේවාලයේ ප්‍රධානියා ලෙස වැඩ ඇරඹූ ඇක්මන් කපුමහතා කෑරගල ශ්‍රී විමලානන්ද නාහිමියන්ගේ කාලයේත් අනතුරුව විහාරාධිපති ලෙස පත්වූ වර්තමාන විහාරාධිපති හිමියන්ගේ කාලය දක්වාත් ස්වකීය සේවය දීර්ඝව කරගෙන යාමට සමත් වූ අයෙකි.

image-0-02-06-27380316928fdf9bd190cdbb0dd7c0a42880566a277cd7a33b18213276b172c3-V

කෑරගල පද්මාවතී රාජමහා විහාරාධිපති රජාවෙල ශ්‍රී නන්දරතන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේගේ අනුශාසනා පරිදි ක්‍රියාත්මක වන කෑරගල දෙවොල් මඩුවේ මෙවරත් සංවිධාන කටයුතු කෙරෙන්නේ දංගහවෙල ගුරු පරම්පරාවෙන් පැවතෙන කෑරගල සුනිල් ප්‍රේමරත්න පත්තිනි කපුමහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙනි.

කෑරගල දෙවොල් මඩුවේදී පුදපූජා ලබන දෙවිවරු අතර විෂ්ණු, සමන්, කතරගම, පත්තිනි, දැඩිමුණ්ඩ හා දෙවොල් ආදී දෙවිවරුන් විශේෂිත වෙයි.හතර පේරුවේ මෙන්ම අවට ගම්මානවල දායකයන්ගේ මූල්‍යමය හා ශ්‍රම දායකත්වයත් සංවිධාන ශක්තියත් ඉතා ඉහළින් පෙන්නුම් කෙරෙන වර්තමාන කෑරගල දෙවොල් මඩු ශාන්තිකර්මය ශ්‍රී ලාංකේය සංස්කෘතික උරුමය සුරකින කලා මංගල්‍යයක් බවටද පත්ව තිබේ.

භික්ෂුත්වය ඔපවත් කළ බොරවැවේ රතනපාල නා හිමියෝ

අපවත් වී වදාළ පූජ්‍ය බොරවැවේ රතනපාල නාහිමි ගුණ සමරු පිංකම් මාලාවක් ලබන 15, 16, හා 30 වැනි දිනවල කුරුණෑගලදී හා අනුරාධපුරයේ දී පැවැත්වේ. මෙම ලිපිය ඒ වෙනුවෙනි. මිනිස් වාසයෙන් තොර ගිරි දුර්ගයක්, වන පෙතක්, රමණීය, කමනීය, පුදබිමක් කර සමාජයට දායාද කළ ආදර්ශමත් සංඝ පීතෘවරයන් වහන්සේ නමක් වූ කුරුණෑගල කොටකන්ද රුවන්බෝධි පිරිවෙන් විහාරාධිපති වෑඋඩවිල්ලි හත්පත්තුවේ හා හිරියාල හත්පත්තුවේ අධිකරණ සංඝනායක, අතිපූජ්‍ය ශ්‍රී සද්ධර්ම වාගීෂ්වර බොරවැවේ ශ්‍රී රතනපාලාභිධාන නායක ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ අදින් වසර 11 ට පෙර අපවත් වී වදාළේ සම්බුද්ධ ශාසනයට හා රට දැයට සියදිවිය කැප කළ මහා සංඝ පීතෘවරයෙක් වශයෙනි. 


වැව්බැඳි රජරට වලස්වැව නම් ග්‍රාමයේ විසූ ඩබ්.ඩී.එම්. ඩිංගිරි අප්පු, එච්.එම්. රන්මැණිකා යන දෙපළ උන්වහන්සේගේ මවුපියෝ වූහ. ළදරු අවධියේ සිටම වාසනා පුණ්‍ය ගුණයෙන් පිරිපුන්ව සිටි මේ කුමරුවා වයස අවුරුදු 9 දී නියදවනේ රාජමහා විහාරාධිපතිව වැඩ විසූ අති පූජ්‍ය පලිපාන ශ්‍රී සුමංගල නාහිමියන්ගේ ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස බොරවැවේ රතනපාල නමින් පැවිදි බිමට පත්වූයේ 1944 වසරේ ජූනි මස 6 වැනිදාය. උන්වහන්සේ කෝට්ටේ සිරි පැරකුම්බා පිරිවෙනෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා අනතුරුව කුරුණෑගල මලියදේව මහපිරිවෙනෙන් උසස් අධ්‍යාපනය ලබමින් රාජකීය පණ්ඩිත උපාධිය හිමි කරගත්හ.

එතැන් පටන් උන්වහන්සේ තම දීර්ඝ වූ ආගමික, සංස්කෘතික හා සමාජීය සේවාව ආරම්භ කරමින් කලක් මහනුවර හේනේගම ශ්‍රී සංඝානන්ද පිරිවෙනෙහි ධර්මාචාර්යවරයෙකු ලෙසද සේවය කළහ. ඉන්පසු හාතිගමුව ගුරුගොඩ විහාරයේ විහාරාධිපති ලෙස කටයුතු කරමින් කුරුණෑගල අංගංගල ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ පිරිවෙනෙහි ගුරුවරයෙකු ලෙසද පුළුල් සේවාවක් කළහ. දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් හා නොපසුබස්නා උත්සාහයෙන් යුතු බොරවැවේ ශ්‍රී රතනපාල හිමියෝ මේ කාලය තුළ කුරුණෑගල කොටකන්ද භූමියෙහි නව පුදබිමක් නිර්මාණය කළහ.

ගල්තලාවක් මත පොල්අතු කුටියකින් ආරම්භ කළ මෙම විහාරය කෙටි කලක් තුළ සියලු විහාර අංගවලින් සමන්විත ප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට උන්වහන්සේ සමත්වූහ. වර්ෂ 1968දී ආරම්භ කොට නොයෙක් දුෂ්කරතා මධ්‍ය‘යේ දියුණුවට පත්කළ මේ විහාරස්ථානයේ 1986 පිරිවෙනක්ද විවිධ සමිති සමාගම්ද ආරම්භ කෙරිණි. මෙමගින් ප්‍ර‘දේශයේ ජාතික, ආගමික හා අධ්‍යාපනික වශයෙන් විශාල සේවයක් සිදුකිරීමට කටයුතු කළහ. 

කුඩා කල සිටම නිර්මාණශීලී කුසලතාවයෙන් හෙබි උන්වහන්සේ සුසිරිත මග, පාන්කිරිති සන්දේශය ආදී පොත්පත් කිහිපයක් ලියා පළ කළහ. නක්ෂත්‍රය මෙන්ම අක්ෂි චිකිත්සාවද ප්‍රගුණ කර සිටි උන්වහන්සේ, එමගින් බොහෝ දෙනාට පිහිට වූහ. අනුන්ගේ දුකේදී උණුවෙන සිතක් තිබූ නා හිමියෝ බෝධිසත්ත්ව ගුණ ප්‍රගුණ කරමින් රට දැය සමය වෙනුවෙන් ඵලදායී සේවාවක් සිදුකළහ. 1990දී තායිලන්තය, ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව ආදී රටවල ධර්මදූත සේවයෙහි නිරතවූ නාහිමියෝ විචිත්‍ර ධර්මදේශිතයෙක්ද වූහ. අප නාහිමියන්ගේ ශාසනික සේවාවන් අතර ඉතා වැදගත්ම මෙහෙවර වන්නේ දැන උගත් ගිහි පැවිදි ශිෂ්‍ය පිරිසක් බිහි කිරීමයි.

මෙබදු මහඟු මෙහෙවරක් සිදු කළ බොරවැවේ ශ්‍රී රතනපාල නාහිමි වර්ෂ 2006 සැප්තැම්බර් මස 14 වන දින අපවත් වූහ. උන්වහන්සේට නිවන් සුව පතා මේ වසරේද සැප්තැම්බර් 15, 16 හා 30 දිනවල පිංකම් මාලාවක් පැවැත්වේ.  

5E5D3B27

කල්පිටිය අර්ධද්වීපයේ ප්‍රථම දෙතිස් රියන් හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිරාවරණය කෙරේ

කල්පිටිය අර්ධද්වීපයේ ඉදිකළ ප්‍රථම දෙතිස් රියන් හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ නිරාවරණය කිරීම මහා සංඝරත්නයේ හා විශාල බෞද්ධ හා අන්‍යාගමික පිරිසකගේ සහභාගිත්වයෙන් පසුගියදා සිදු විය.

මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ කල්පිටිය නගර මැද විජය නාවික හමුදා කඳවුර ආසන්නයේ ඉදිකර තිබේ. ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ දෙතිස්ඵල රු බෝධීන් අතුරින් එක් බෝධීන් වහන්සේ නමක් වන කල්පිටිය නගර මධ්‍යයේ ඇති බෝධීන් වහන්සේ අභිමුඛයේ අභිනවයෙන් ඉදිකළ හිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිරාවරණය කෙරිණි.   

මෙම අවස්ථාවට කොළඹ ශ්‍රී සම්බෝධි විහාරාධිපති හා බෞද්ධයා මාධ්‍ය ජාලයේ සභාපති දරණාගම කුසලධම්ම හිමියන් සහ මහා සංඝරත්නය වැඩමවා සිටි අතර, සෙත් පිරිත් මැද ධාතූන්  වහන්සේලා තැන්පත් කර ඉන්පසු පිළිමය නිරාවරණය කිරීම සිදු විය. 

කොළඹ අක්ෂි රෝහලේ වෛද්‍ය ප්‍රසාද් කොළඹගේ මහතාගේ සංකල්පයෙන් අක්ෂි රෝහලේ වෛද්‍ය කාර්යමණ්ඩලයේ මූල්‍ය පරිත්‍යාගයෙන් කමාන්ඩර් එල්.එස්. විතානාරච්චි මහතාගේ මාර්ගෝපදේශකත්වයෙන් හා  කල්පිටිය නාවික හමුදා කඳවුරේ අණදෙන නිලධාරීවරයාගේ හා සෙසු නිලධාරීන්ගේ දායකත්වයෙන් කල්පිටිය ප්‍රාදේශීය ලේකම් එන්. හේරත් මහතා සහ සහකාර ප්‍රාදේශීය ලේකම් චතුරක ජයසිංහ මහතා ඇතුළු පිරිසකගේ මැදිහත්වීමෙන්  මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වන්දනා කිරීමට ඉඩකඩ ලබාදෙමින් වැඩ කටයුතු නිම කෙරිණි.

?????????? ?????????? ??????????

 

 පුත්තලම හිරාන් ප්‍රියංකර ජයසිංහ / කුමාරි කොට්ටහච්චි 

නා උයනේ අරියධම්ම හිමි අපවත් වී වසරක් සපිරෙයි

අති පූජ්‍ය නා උයනේ ශ්‍රී අරියධම්මාභිධාන අනුනායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ අපවත් වීමෙන් වසරක් පිරිම අදට (සැප්.07දා) යෙදෙන අතර, ඒ මහා යථිවරයාණන් වහන්සේගේ ගුණකඳ වෙනුවෙන් පූජ්‍ය රම්මුතුගල බුද්ධවංස ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් සැකසූ ලිපියකි මේ.

ශ්‍රීමත් ගෞතම ශාක්‍ය මුනීන්ද්‍ර සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ පාරිශුද්ධ ශාසන පරම්පරාව ජීවමානව පවතින මේ යුගයේදී සසුන් ආලෝකයෙන් බැබළෙන ශ්‍රී ලංකාද්විප ධරණී තලයෙහි පහළ වූ, ලක් බුදු සසුනෙහි මුදුන් මල්කඩ බඳු වූ, සුප‍්‍රතිපන්නතාදී ආර්ය මහා සඟ ගුණයෙන් සමන්වාගත වූ, සර්ව පර්යාප්තිධර, සෞශීලාදී අමිත ගුණ ප‍්‍රතිපත්ති ධර්මයෙන් පරිපූර්ණ වූ, සමථ-විදසුන් නුවණින් විරාජමාන වූ, අර්හත් ඵලයට පත් නොවූවත්, මහ රහතුන්වහන්සේ නමක් සේ වැඩ සිට බුදු සසුන එකලූ කළ මිණිපහන නිවී ගියා සේ අපවත් ව ස්වර්ගාරෝහණය කළ, ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායෙහි අනුනායක, ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රම සංස්ථාවෙහි ප‍්‍රධාන අනුශාසක, මහා කම්මට්ඨානාචාර්ය, ති‍්‍රපිටක වාගීශ්වර සාසනධජ සිරි ජිනවංස ඤණාරාම වංසාවතංස සාසනසෝභන අති පූජනීය නා උයනේ ශ්‍රී අරියධම්මාභිධාන මහෝපාධ්‍යාය මා හිමිපාණන් වහන්සේ ගේ සංක්ෂිප්ත ජීවතාවලෝකනයයි මේ.

ශ්‍රී ලංකා ද්විපයෙහි වයඹ පළාතෙහි කුරුණෑගල දිස්ත‍්‍රික්කයෙහි පොල්පිතිගම ග‍්‍රාම සේවා වසමෙහි ඉමිහාමින්නේ ගම නම් ග‍්‍රාම වරයේ දී රාජ්‍ය වර්ෂ 1939 ක් වූ අපේ‍්‍රල් මස 24 වෙනි සඳු දින, දිසානායක මුදියන්සේලාගේ කළු බණ්ඩා උපාසක තුමාට දාව මානිංගමුවේ ගෙදර පුංචි මැණිකා උපාසිකා තුමියගේ කුසින් මෙලොව එළිය දුටු දිසානායක මුදියන්සේලාගේ හීන් බණ්ඩා නම් වූ පින්වත් කුමරුවා අත දරු කාලයේ පටන් පැවිදි සිතිවිලි පවා පහළ වෙමින් සුවසේ වැඩුණේ ය. වැඩිවිය පැමිණ නිලගම ප‍්‍රථම පාඨශාලාවෙන් අධ්‍යයන කටයුතු ඇරඹූ මේ පින්වත් දරුවා ඉතා දක්ෂ ලෙස තම ඉගෙනීම් කටයුතු කළ අතර තම දෙමාපියන් ගේ ධාර්මික ආභාෂය ලැබ ධර්ම ඥාන හා බුදු ගුණ, මෛත‍්‍රී ආදී භාවනා ගුණ වැඩි දියුණු කර ගත්තේ ය.

නා උයනේ ආරණ්‍ය සේනාසනය කේන්ද්‍ර කරගෙන උපෝසථ ශිල සමාදානා දී පුණ්‍ය කටයුතු සිදු කළ අතර බ‍්‍රහ්මචාරී වූ මේ සත් පුරුෂයා වර්ෂ 1956 ක් වූ ඔක්තෝබර් මස 27 වැනි දින ගිහිගෙයින් අභිනික්මන් කළේ සසර පිරූ නෙක්ඛම්ම පුරුදු මතුවීමෙනි. විගොඩ බෝධිරක්ඛිත ස්වාමින් වහන්සේ ගේ කළණ මිතුරු ඇසුරෙන් යුතුව පණ්ඩුපලාස අවධිය ගත කළ ”මෛත‍්‍රී” නමින් හැඳින්වූ මේ තරුණ උපාසක තුමා ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායෙහි ”ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රම සංස්ථා” නම් උතුම් ශාසනික වැඩපිළිවෙලෙහි නිර්මාතෘ වූ බෝධිසත්ව ගුණෝපේත අති පූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ශ්‍රී ජිනවංස මහෝපාධ්‍යාය මහා ස්වාමින් වහන්සේ ගේ ආචාර්යත්වයෙන් යුතුව තත් සංස්ථාවෙහි ප‍්‍රධානාචාර්ය අති පූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත මාතර ශ්‍රී ඤාණාරාම මහෝපාධ්‍යාය මාහිමිපාණන් වහන්සේ ගේ පුණ්‍ය හස්තයෙන් වර්ෂ 1957 ක්වූ මාර්තු මස 27 වෙනි දින ගල්දූව, ගුණවධන යෝගාශ‍්‍රම මධ්‍යස්ථානයේ දී ශාසන පැවිද්ද ලැබූයේ ”නා උයනේ අරියධම්ම ස්වාමින් වහන්සේ” නම් ශ්‍රේෂ්ඨ නාමයෙනි.

සුවච සුවිනීත කීකරු මේ සමණුද්දේසයන් වහන්සේගේ බුද්ධ ගෞරවය, ගුරු භක්තිය අනුපමේය ය. හෙරණ බණ දහම් හි පටන් උපසම්පදා ලාභය දක්වා අතිපූජනීය පණඩිත ගැටමාන්නේ ශ්‍රී විමලවංස මාහිමියන් වහන්සේගේ ප්‍රධානත්වයෙන් අධ්‍යයන කටයුතු සිදුවිය. ආශ්චර්යය ස්මරණ ශක්තියකින් හෙබි අරියධම්ම ස්වාමින් වහන් ත‍්‍රිපිටක ධර්මය සිය සිත්හි ධාරණය කරගත්හ. වන පොත් කළහ. අටුවා ටීකා සහිත ධර්ම විනය මැනවින් වටහා ගත්හ. වර්ෂ 1959 ක්වූ ජූලි මස 15 වන දින අලව්ව, රංවල, කුඩා ඔය උදකුක්ඛේප සීමා මාලකයේ දී අති පූජනීය මඩවල ධම්මතිලක නිමලව ලොකු ස්වාමින් වහන්සේ ගේ උපාධ්‍යායත්වයෙන් හා අතිපූජ්‍ය මාතර ඤාණාරාම මා හිමි, අතිපූජ්‍ය කඩවැද්දුවේ ජිනවංශ මාහිමි ප‍්‍රධාන කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රමීය සම්භාවනීය ආරණ්‍යවාසී මහ සඟ පරපුරෙන් උපසම්පදාව ලත්හ.

අනතුරු ව තවදුරටත් ධර්ම – විනය, ශබ්ද – ශාස්ත‍්‍ර ප‍්‍රගුණ කොට ශාසනික සේවය ඇරඹූහ. යෝගාශ‍්‍රමීය සිසු පිරිසට ධර්ම – විනය අධ්‍යාපනය සිදු කළ අතර සමථ – විදසුන් භාවනා කමටහන් ගිහි – පැවිදි පිරිස පෝෂණය කළහx අවවාද අනුශාසනාවෙන් පමණක් නොව ආදර්ශයෙන් ම ශාසන ප‍්‍රතිපදාව ලොවට පෙන්වා දුන්හ. බුද්ධ පූජා, බෝධි පූජා, පිරිත් දේශනා, ධර්ම දේශනා, ධර්ම සාකච්ඡා, භාවනා වැඩ සටහන් ත‍්‍රි සිංහලය පුරා වැඩම කරමින් ලංකාවාසී ගිහි – පැවිදි පින්වතුන් ගේ ශ‍්‍රද්ධා ජනනය වන සේ සිදු කළ අරියධම්ම මාහිමිපාණෝ දිවයිනෙන් බැහැර  ඕස්ටේ‍්‍රලියාව, ඉන්දුනීසියාව, චීනය, බුරුමය, සිංගප්පූරුව, මැලේසියාව, නවසීලන්තය, නේපාලය, ඩුබායි, ඉන්දියාව ආදී රටවල ද ගිහි-පැවිදි පින්වතුන්ට ද ධර්ම ලාභය දුන්හ. එසේම විනය – සූත‍්‍ර – අභිධර්ම සම්බන්ධිත ග‍්‍රන්ථ රැසක් දැයට දායාද කළ අතර බුරුම භාෂාවෙන් ඇති ග‍්‍රන්ථ හෙළ බසට පරිවර්තනය කළහx දස දහස් ගණන් ධර්ම දේශනා කළ වියත්, විචිත‍්‍ර ධර්ම කථිකයාණන් වහන්සේ නමක් වූහ.

තමන් වහන්සේගේ සුසිල්වත් පින්බර දිවිය සඵල වූයේ බුරුම රට පා – අවුක් ආරණ්‍යයෙහි භාවනා ප‍්‍රගුණ කිරීමෙනි. අතිපූජනීය ඌ ආවිණ්ණ පා – අවුක් සෙයාඩෝ මාහිමියන් වහන්සේ ගේ සුවිශේෂී උපදෙස් ඇති ව පූරිත පාරමි ඇති බෝධිසත්ව ගුණයෙන් උපලක්ෂිත අරියධම්ම ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ අෂ්ට සමාපත්ති ලාභී වූ සේක. සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණය දක්වා විදසුන් නුවණ පිරිපුන් කරගත් සේක. නව ගුණ වැලෙන් බුදු ගුණ විසි කෝටි අනූ එක් ලක්ෂයක් වැඩූ සේක. සමාධි බලයෙන් තමන් වහන්සේගේ පෙර ජීවිත පවා දුටු සේක. තමන් වහන්සේ ගේම අත් අකුරින් ලියූ භාවනා අත්දැකීම් හා දින පොත් තුළින් මෙම කරුණු මනාව ස්ඵුට වේ. වර්ෂ 2011 වස්සාන කාලය අවසානයෙහි දී ”එකම කෙලෙස් සිතක් වත් ඇති නොවන ලෙස මම මේ වස් කාලය හොඳින් ගත කළා” යනුවෙන් ද, තවත් දිනෙක ”මම දැන දැන කුඩා ඇවතකට වත් පත් වී නැහැ” යනුවෙන්ද සිංහනාද කළ සේක. මෙසේ පරියප්තියෙන් සුපෝෂිත, සීලාදී ගුණයෙන් සුපුෂ්පිත, සමථ – විදසුන් නුවණින් සුගෝපිත සිව් ඉරියව් පැවැත්මෙන් ශාන්ත, සකල ශ‍්‍රමණ ධර්මයන් ගෙන් සුනිර්මිත අප ස්වාමින් වහන්සේ, බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ අතිජාත පුත‍්‍ර රත්නයෙකි.

”මම කවදාවත් තනතුරු සම්මාන පසුපස ගියේ නෑ. ලැබුණු දේ භාරගෙන කුසල් සිතින් ඒ ශාසනික කටයුතු සිදුකළා” යන වචනය පරිදිම තනතුරු සම්මාන ගලා පැමිණි නමුත් ආගතභාරය දැරූහ. කර්මවාගාචාර්ය ධුරය, ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රම සංස්ථා පරියත්ති මණ්ඩලයේ හා අධිකරණ මණ්ඩලයේ ලේකම් ධුරය, ධර්මාචාර්ය ධුරය, ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රමීය සංඝ සභාෙවි සම ලේඛක ධුරය, සඤ්ඤාලේඛක ධුරය, මහා ලේඛකාධිකාරී හා යෝගාශ‍්‍රම සංස්ථා ප‍්‍රධාන අනුශාසක ආදී ධුර දැරූහx එසේම බුරුම රජයෙන් ලැබුණු මහාකම්මට්ඨානාචරිය සම්මානය වචනයේ පිරිපුන් අරුතින් ම පූජනීය නා උයනේ ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේට ගැලපුණි. ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකාය, ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ‍්‍රම සංස්ථාව හේතුවෙන් ශෝභමාන වුයේ ය. තත් නිකායික මහා නායක මා හිමි වර ප‍්‍රමුඛ මහ සඟ රුවන ගේ අභිමතයෙන් අප මාහිමිපාණන් වහන්සේට මහෝපාධ්‍යාය ධුරය ”ති‍්‍රපිටක වාගීශ්වර සාසනධජ” යන ගෞරව අභිධාන සහිතව ද, එසේම ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායෙහි අනුනායක ධුරය ‘සිරි ජිනවංස ඤාණාරාම වංසාවතංස සාසන සෝභන’ යන ගෞරව නාමය සහිතවද පිරිනැමිණි.

අප මාහිමිපාණන් වහන්සේට කසී සළු වැනි චීවර පරිෂ්කාර ලැබුණද අල්ප පරිෂ්කාරී වූ සේක. රාජ භෝජන වැනි භෝජන ලැබුණද රසයෙහි ගිජු නොවූ සේක. සුව පහසු ප‍්‍රාසාද වැනි කුටි සෙනසුන් ලැබුණ ද එහි නො ඇලූණු සේක. වෛද්‍ය ප‍්‍රතිකාර, උපස්ථාන නොඅඩුව ලැබුණු ද එහි නො බැඳුණු සේක. දහස් ගණනින් පැවිදි සිසු පිරිස සිටියද විවේකයෙහි ඇලුණු සේක. දස දහස් ගණන් ගිහි දායක පිරිස සිටියද ලාභ සත්කාර කිත් පැසසුම්හි මුලා නොවූ සේක. පරියාප්තියෙහි කෙළ පැමිණිය ද නිහතමානී වූ සේක. ප‍්‍රතිපත්තියෙන් උසස් වුවද නිහඬ වූ සේක. ප‍්‍රතිවේධයට ළඟාවුවද කරුණාවෙන් ලෝ සතුන් සසර කතරින් එතෙර කරවනු වස් සම්බුද්ධවය පැතූ සේක. ඒ අත්‍යුත්තම ගුණකඳ දැරූ අතිපූජනීය නා උයනේ ශ්‍රී අරියධම්ම සංඝරාජයාණන් වහන්සේ නමැති සසුන් සඳ මඬල වර්ෂ 2016 ක් වූ සැප්තැම්බර් මස 07 වන දින මරණය නමැති කළු වළාවෙන් වැසී අපවත්වී වදාළ සේක. බෝසත් නිවාස වූ තුසිත දෙව්ලොව බුද්ධාංකුර හිරු මඬලක් සේ පහළ වූ සේක.

(මා හිමිපාණන් වහන්සේ විසින් දිනපතා සිදු කළ ප‍්‍රාර්ථනාවෙහි මුල් කොටස)

” දිනපතා රැස්කර ගන්නා වූ සකල කුසල සම්භාර ධර්මය මා හට සර්වඥතා ඥන ප‍්‍රතිලාභය පිණිසම හේතු වේවා! ඒ සඳහා ම පාරමී ගුණ බෝධි සම්භාර ධර්ම පූරණය පිණිස මේ ජීවිතයේදී ත‍්‍රිපිටකධාරී වීමටත්, පංච අභිඥා, අෂ්ට සමාපත්ති ලාභී වීමටත්, සංඛාරුපෙක්ඛා ඤාණ තෙක් විදර්ශනා ඥනයෙන් දියුණු වීමටත්, ඒ ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහී බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථ‘තිය සැලසීමටත් ශක්තිය ලැබේවා!….” (ස්වයං ලිඛිත චරිත කථාවෙනි)

මාහිමි පින්බර බෝසත් දිවිය තුළින් මේ පැතුම එසේම ඉටු වී ඇති බව ඔබත් මෙනෙහි කරන්න.

බෝසත් ගුණ මිහිරෙන් සැනසීම ලැබේවා!

අති පූජනීය නා උයනේ ශ්‍රී අරියධම්ම මහා ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ ප්‍රාර්ථනය එලෙසින්ම ඉටුවේවා!

පොහොය වැදගත්කම

අද බිනර පුරපසළොස්වක පොහොය දිනයයි. ආගමික මෙන්ම ශාසනික වශයෙන්ද වැදගත් කටයුතු රාශියක්ම බිනර පුරපසළොස්වක පොහොය දිනයේදී සිදුව තිබේ. බමුණු සමාජයේ පීඩනයන්ට හසුවී අසරණ වූ වනිතාවන්ගේ අඳුරු දිවියේ දොරගුළු විවර කර ඔවුන්ටද සැනසීම උදාකිරීමට දායක වූ පොහොය දිනයක් ලෙසද බිනර පොහොය හැඳින්වීමට පුළුවන.

කිඹුල්වත් නුවර නිග්‍රෝධාරාමයේ වැඩ විසූ බුදුරදුන්ගේ පාද මූලයේ වැඳ වැටුණු ප්‍රජාපතී ගෝතමිය බුදු සසුනේ පැවැදි වීමේ අවසරය පැතුවද එය ඉෂ්ට නොවීය.
නමුදු ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවිය සමග භද්දවග්ගිය කුමාරවරුන්ගේ බිසෝවරු පන්සියයක් දෙනා හිස මුඩුකොට, කසාවත් පොරවා තම අධිෂ්ඨානය සඵලකර ගැනීමට සැරසුණහ. 

මේ පිළිබඳ අවධානය යොමුකළ ආනන්ද තෙරණුවෝ බුද්ධ මාතාව වූ ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවියගේ ඉල්ලීම බුදුරදුන්ට සැලකළහ. අෂ්ට ගරුධර්ම පිළිගන්නේ නම්, පැවිද්දට අවසර ලබාදෙන බව එහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළහ.

මෙහෙණි සසුන ආරම්භ වීමත් සමග කාන්තාවන්ගේ විමුක්ති මාර්ගය උදාවූ බැවින් බිනර පොහොය සුවිශේෂී වැදගත්කමක් උසුලයි. එමෙන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ළලාට ධාතූන් වහන්සේ නිදන් කර ඇති සේරුවිල මංගල මහා සෑයේ වාර්ෂික පෙරහර පවත්වන්නේද, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කේශධාතු නිදන් කර තපස්සු භල්ලුක වෙළෙඳ දෙබෑයන් ඉදිකළ ගිරිහඬු සෑයේ වාර්ෂික පිංකම යෙදී තිබෙන්නේද බිනර පොහොය දිනයේදීය.

 

ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරයේ ඇසළ මංගල්‍යය

අවුරුදු  800ක් තරම් ඈත අතීතයකට හිමිකම් කියන මහනුවර ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරයේ ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යය පසුගියදා (26දා) සිට පැවැත්වූ ඇතුල් පෙරහර සමගින් ආරම්භ විය.  31 වැනිදා සිට කුඹල් පෙරහර අද (04දා) දක්වා පැවැත්වෙන අතර රන්දෝලි පෙරහර සමය හෙට (05දා) සිට 10 වෙනිදා දක්වා පැවැත්වේ. මේ ලිපිය ඒ නිමිත්තෙනි.


 2 copy

සමස්ත ශ්‍රී ලාංකික ජනතාවගේ ජාතික අනන්‍යතාව තහවුරු කිරීමටත්, අතීත සෞභාග්‍ය ලොවට කියාපෑමටත් වැදගත්ම සාධකයක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ ශ්‍රී ලාං‍කේය පුරාණ නිර්මාණකරුවන්ගේ ධනයත්, ශ්‍රමයත් වැයකරමින් අද්විතීය කලා හැකියාවන් තුළින් පිළිපන් ගෘහ නිර්මාණ, වෙහෙර විහාර හා පිළිම වැනි උසස් ගණයේ කලා නිර්මාණයන්ය.

බුද්ධාලම්භන ප්‍රීතියත්, භක්තියත් එක්තැන් කර නිමවන ලද වෙහෙර විහාර, ධාතු ගර්භ හා පිළිම වැනි දෑ විවිධ හේතූන් නිසා නටබුන් වී ඇතත් ඒ තුළ දක්නට ඇති නිර්මාණාත්මක විදහාපෑම ආශ්චර්යජනකය. මහනුවර, උඩුනුවර, හියාරාපිටිය නම් ගමේ පිහිටි පැන්හල්ගල නම් පර්වතයේ පිහිටි ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරයද එවන් පූජනීය වන්දනීය කලා නිර්මාණයකි.

මෙම විහාරය ක්‍රි.ව. 1344 දී ගම්පොළ හෙවත් ගඟසිරිපුර රජකළ හතරවැනි බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ රාජ්‍ය සමයේ ඉදිවූවකි. රමණීය පරිසරයකින් යුතු වටපිටාවක පිහිටා ඇති ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරය සිවුවැනි බුවනෙකබාහු රජුගේ නියමයෙන් ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා වූ, සේනාධිලංකාරයන් විසින් කරවන ලද විහාර කර්මාන්තයක් ලෙස හැඳින්වෙයි. ලෝවැසි සියලු දනන්ට වැදගත් ගොඩනැගිලි ස්මාරකයක් වන මෙය බුදුන් මෙන්ම හින්දු දෙවියන් පිදීමටද තනන ලද පූජනීය ගෘහයක් ලෙස විශේෂ තැනක් ගෙන ඇත. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ එකම ගෘහයක් ලෙසින් ඉදිකර ඇති ගොඩනැගිල්ලේ ශ්‍රී ලංකාතිලක විහාර මන්දිරය සහ ශ්‍රී ලංකාතිලක විෂ්ණු මහා දේවාලය වෙන් වෙන් වශයෙන් නිර්මාණය කර තිබීමයි.

විහාර මන්දිරයට යාබදව විශාල සෙල්ලිපි දෙකක් අදත් දක්නට ඇත. සිංහලෙන් හා දමිල භාෂාවෙන් වෙන් වෙන්ව නෙළා ඇති මෙම සෙල්ලිපියේ විහාර කර්මාන්තය සඳහා දායකවූ අය පිළිබඳව විස්තරද, විහාරයේ සිදුකළ යුතු දෛනික රාජකාරී හා විහාරයට පූජාකරන ලද ගම්වරයන් පිළිබඳ විස්තරද ඇතුළත් වේ. 
මෙම සෙල්ලිපියම එවකට ගඟසිරිපුර රාජධානියේ කඩවත් සතරින් එකක් වන කුරුණෑගල ඇලවල අමුණෙහිද නෙළා ඇත. මීට අමතරව එකී සෙල්ලිපියෙන් ගම්පොළ යුගයේ මහා විහාරය ලෙස සලකන ලද ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරයට එකළ වැසියන් ගෙවිය යුතු අයබදු පිළිබඳවද නියෝග පනවා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරයේ හා දේවාලයේ පුදපූජා පැවැත්වීම හා ආරක්ෂාව පිණිස කුල 18ක පවුල් විහාරයට පූජාකරන ලද නින්දගම්වල පදිංචි කරන ලද අතර, ඉන් එක් කුලයක් වූ පල්ලමු කුලය එකළ ශ්‍රී ලංකාවේ නොපැවැති හෙයින් දකුණු ඉන්දියාවෙන් ගෙන්වා පදිංචි කරවන ලද බව ඉතිහාසයේ දැක්වේ.
දකුණු ඉන්දියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අනුව ඉදිකරන ලද මෙම විහාරය ඉදිකිරීමට දකුණු ඉන්දියානු කලා ශිල්පියෙකු වූ %ස්තපතිරායන්^ ඇතුළු ශිල්පීන් පිරිසක් දායක වී තිබේ.

1 copy

4 වැනි බුවනෙකබාහු රජ සමයේ සිවුමහල් ප්‍රාසාදයක් ලෙස ඉදිකරන ලද මෙම විහාරය ඔහුගේ ඇවෑමෙන් පසුකාලීනව 3 වැනි වික්‍රමබාහු, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රජ කළ 6 වැනි බුවනෙකබාහු, මහනුවර යුගයේ රජ කළ කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ, රාජධිරාජසිංහ හා ශ්‍රී වික්‍රමරාජසිංහ යන රජවරුන් විසින් ඒ ඒ රාජ්‍ය සමයන්වලදී ප්‍රතිසංස්කරණය කර ගම්වරයන්ද පූජාකර ඇතැයි ඉතිහාසයේ දැක්වේ.

ශ්‍රී ලංකාතිලක රජමහා විහාරය සතුරු කරදර මධ්‍යයේ වසර 800ක කාලයක් ආරක්ෂා කර රැකගැනීමට වෙරගත් භික්ෂූන් පරපුරු දෙකකි. එකළ මෙහෙනවර පරපුරේ කුමාරවරුන්ගෙන් ආරම්භවූ ලංකාතිලක විහාර භික්ෂූ පරපුර, රාජකීයයන්ටත් බණ්ඩාරවරුන්ටත් අකුරු කරවූ රාජකීය වංශයකි. එකී හේතුව නිසා රාජගුරු යන ගරු නාමයකින් යුත් නායක පදවියක් විහාරයට පූජාකර ඇත.

සියම් මහානිකායේ, මල්වතු පාර්ශ්වයේ කර්මාචාර්ය පූජ්‍ය අමුණුගම රාජගුරු ශ්‍රී විපස්සී නාහිමියන් වර්තමානයේ විහාරාධිපති ධුරය හොබවන අතර, විහාරයේ භාරකරු හා ලංකාතිලක විෂ්ණු දේවාලයේ බස්නායක නිලමේ ලෙස නීතීඥ ප්‍රියන්ත අමුණුගම මහතා කටයුතු කරයි.

වාර්ෂිකව ශ්‍රී දළදා වහන්සේට පූජා පිණිස ඉපැරණි චාරිත්‍රානුකූලව ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යය පවත්වනු ලබන අතර, මෙවර ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යය පසුගියදා (26දා) දින සිට පැවැත්වෙන ඇතුල් පෙරහර සමගින් ආරම්භ විය.  31 වැනිදා ආරම්භ වූ කුඹල් පෙරහර අද (04දා) දක්වා පැවැත්වෙන අතර, රන්දෝලි පෙරහර සමය හෙට (05දා) සිට 10 වෙනිදා දක්වා පැවැත්වේ. 09 වැනි දින අවසන් රන්දෝලි මහ පෙරහර පවත්වා 10 වැනිදා දහවල් පෙරහරින් මෙවර පෙරහර සමය අවසන් වේ.

 

නුවන් උදාර කරුණාරත්න

ඓතිහාසික බෙල්ලන්විල රාජමහා විහාරයේ ඇසළ පුණ්‍යෝත්සවය හා පෙරහර මංගල්‍යය

බෙල්ලන්විල රජමහ වෙහෙර ලක්දිව බුදුසමයෙහි සමාරම්භක සමය තෙක් අතීතයට විහිද යන ඉතිහාසයකින් සැදුණු සංස්කෘතික උරුමයකි. එහි පුරාණය දේවානම්පියතිස්ස රාජ්‍ය කාලය තෙක් පැතිර යයි.

මෙහි බෙල්ලන් සිටි වෙලක් තිබූ හෙයින් බෙල්ලන්විල ලෙස පරිවර්තනය වී ඇතැයිද අතීත වංශ කතාවල සඳහන් වේ. මේ අනුව මුල්ම ඉතිහාස තොරතුරු 'සිංහල බෝධිවංශයේ' සඳහන් වේ. 

බෙල්ලන්විල රජමහා විහාරවංශ කතාව විමසීමේදී එහි ඉතිහාසය යුග තුනක් ඔස්සේ සඳහන් වේ. ශ්‍රී මහා බෝධි රෝපණය හා සබැඳෙන පුරාතන යුගය ඉන් පළමුවැන්නද, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ යුගයේ සවැනි පැරකුම්බා සමය දෙවන කාල පරිච්ඡේදයද වෙයි. එහි තෙවැනි යුගය ඇරඹෙන්නේ අත්තිඩියේ විසූ තෙත්ගොඩගෙදර හිමියන්ගේ දහනව වන සියවසෙහි මැද භාගයෙනි. 

එවකට උන්වහන්සේ සවැනි පැරකුම්බාවන්ගේ මාළිගය පැවැති බව සඳහන් ස්ථානයේ අාවාසයක් සාදා ගෙන අත්තිඩිය ගලඋඩවත්ත හෙවත් මාලිගාවත්ත පුරාණ විහාරයෙහි වැඩ වාසය කරමින් ආගමික කටයුතුවල නිරත විය. 

1850 වසරේදී තෙත්ගොඩගදර හිමියන් යේ තිබූ කැලෑ ප්‍රදේශ ඔස්සේ ගලායන කටු ඇළ මාර්ගයේ තොටියෙක් සමග ඔරුවකින් ගමන් කරනවිට වනපෙත දෙසින් හේවිසි බෙර හඬ ඇසී, ඒ ගැන විපරම් කිරීමට ඔරුවෙන් බැස වන පෙදෙසට ඇතුළු වී තිබේ. එහිදී සරුවට වැඩී තිබූ බෝධීන් වහන්සේ නමක් දකින්නට ලැබී, ගැමියන් මේ පිළිබඳ දැනුවත් කර, කැලෑ සුද්ධ කර, බෝධීන් වහන්සේ මතු කරගෙන, පුද පූජා සඳහා සකස් කළ බව සිංහල බෝධි වංශයෙහි සඳහන් වේ. 

ඒ අනුව එදා එහි ආරාමයක් සාදා වැඩවෙසෙමින් ආගමික වතාවත් සිදුකරමින් බෙල්ලන්විල නූතන යුගය ඇරඹූ බව වංශ කතාවල සඳහන් වේ. උන්වහන්සේගේ අපවත්වීමෙන් පසු බෙල්ලන්විල රජමහා වෙහෙරෙහි විහාරාධිපති පදවියට පිළිවෙළින් උඩුගම්පල ශ්‍රී රතනපාල මහ නාහිමි, උඩුගම්පල ශ්‍රී ධම්මරක්ඛිත නාහිමි, අභිධම්මික වෑබඩ ශ්‍රී සංඝරත්න හිමි, අස්ගිරියේ දේවරක්ඛිත හිමි, බෙල්ලන්විල සෝමරත්න නාහිමි සහ වත්මන් විහාරාධිපති බෙල්ලන්විල ධම්මරතන නාහිමියද පත්ව තිබේ.

1947 වසරේදී බෙල්ලන්විල ශ්‍රී සෝමරත්න නාහිමියන් වහන්සේ බෙල්ලන්විල රජමහා විහාරයෙහි විහාරාධිපති පදවි ප්‍රාප්තියත් සමග කැලෑව මැද තිබූ ‍බෙල්ලන්විල විහාරස්ථානය නව යුගයක් කරා ගමන් කළේය. ඒ අනුව පසුව පවත්වූ ජාතික මට්ටමේ සාමයික පූජෝත්සවයක් බවට බෙල්ලන්විල මහ පෙරහර, දුරුතු පෙරහරක් ලෙසට එම වසරේදී ආරම්භ කෙරිණි.

තෙවසරක් පැවැති දුරුතු පෙරහරේ අත්දැකීම් ඇතිව 1950 වසරේදී ඇසළ පෙරහර ආරම්භ වූයේ දිරිය ගමනක මූලික පියවරක් ලෙසටය. 
මෙහි ඇරඹුම සොයා බැලීමේදී පෙනී යන්නේ එවකට කැලෑ ප්‍රදේශයක් ලෙස පැවැති ග්‍රාමයේ සිටි ගවයන්ට පැතිරුණු ගව වසංගතය දුරුකොට ප්‍රදේශය පුරා පැතිරී ගිය උණ සන්නිපාතය හා පාචනය ඇතුළු රෝග බිය දුරු කිරීම උදෙසා මෙම ආශීර්වාද ඇසළ පෙරහැර ඇරඹි බවයි.

මෙම විහාරස්ථානයේ පවතින දේවාශිර්වාද සමග ආශිර්වාද ලබාගත හැකි බවටද ජනප්‍රවාදයක් ඇත. 

මේ ආශිර්වාදයෙන්ම විහාරස්ථානයේ දිරාගිය ආරණ්‍ය සේනාසන නවීකරණ්‍ය කරමින් ලැගුම්හල්, වන්දනා ස්ථාන, ආරාම ඉදිවන්නට පටන් ගැනුණේ ශ්‍රී සෝමරතන නාහිමිපාණන්ගේ අප්‍රතිහත ධෛර්ය නිසාමය. 

මෙහි ඇති බෝධීන් වහන්සේ දෙවැනි පෑතිස් රජ කාලයේ සඟමිත් තෙරණිය වැඩම වූ ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගෙන් හටගත් දෙතිස් ඵල රුහ බෝධි අංකුරයකින් රෝපිත කරන ලද්දක් බව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1303-1333දී විල්ගම්මුල නාහිමියන් විසින් ලියූ සිංහල බෝධි වංශය නමැති ඓතිහාසික ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. 

1983 වසර ශ්‍රී සෝමරතන නාහිමියන්ගේ අපවත්වීමත් සමග අභිනව විහාරාධිපති ධුරයට පත් සිංගප්පූරුවේ ප්‍රධාන සංඝ නායක ආචාර්ය බෙල්ලන්විල ධම්මරතන නාහිමියන් සහ විහාරාධිකාරී ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති මහාචාර්ය බෙල්ලන්විල විමලරතන අනුනාහිමියන්ගේද අනුශාසනා පරිදි ස්ථාපිත කරන ලද ඇසළ පෙරහර කමිටුව සමග සම්බන්ධ තවත් සංවිධාන රාශියක සංවිධායකත්වයෙන් මෙවර ඇසළ පුණ්‍යෝත්සවය සංවිධානය කරනු ලබනුයේ 67 වන වරටය. 

මෙම ඇසළ පෙරහර නුවර ශ්‍රී දළදා ඇසළ පෙරහරට පමණක් දෙවැනි ලෙසින් උඩරට, පහතරට හා සබරගමුව නැටුම්වලින්ද අලි ඇතුන් විශාල ප්‍රමාණයකින්ද සමන්විතව සතර මහා දේවාල පෙරහර දේවාභරණ සමගින් මහ පෙරහරට එක්වීමද දක්නට ලැබේ. 

මෙම විහාරස්ථානය ලබා ඇති දියුණුවත් සමග ආගමික සත්කාරක සේවාවලින් බැහැරට ගොස් 'පන්සලෙන් ගමට' යන සේවාව ඔස්සේ විශාල සමාජ මෙහෙවරකද යෙදෙමින් ලක්ෂ ගණන් මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කරමින් ළමා, යොවුන්, තරුණ පිරිස් වෙනුවෙන් අධ්‍යාපන සේවා, ප්‍රජා සංවර්ධන පදනමේ සේවාවන්, ප්‍රජා සත්කාරක සේවාවන්, අධ්‍යාත්මික සේවාවන්, වැඩිහිටි සත්කාරක, වෛද්‍යාධාර හා උපකරණ ලබාදී ඇත. 

දුෂ්කර ගම්මාන නගා සිටුවීම, නිවාස ලබාදීම ඇතුළු විශාල සමාජ සේවා වැඩ කොටසක්ද ඉටුකිරීමට විහාරස්ථානයට මේ වනවිට හැකි වී තිබේ. 

මෙම අගෝස්තු 10 වැනි දින පෙරහර නිර්මාතෘ අපවත් වී වදාළ ශ්‍රී සෝමරත්න නාහිමියන්ගේ ගුණසැමරුම වෙනුවෙන් තෙදින ධර්ම දේශනා මාලාවක්ද, රටට හා සියලු රට වැසියන්ට ආශීර්වාද පතා සති පිරිත් දේශනය අගෝස්තු 13 සිට 19 දක්වාද පැවැත්වේ.

මෙහිදී මේ දින තුළ 50 නමකට අධික මහ සංඝරත්නය උදෙසා දහවල් දානය සහ සවස ගිලන්පස පූජාවක්ද සිදු කෙරේ. 

පිරිත් අවසාන දිනයේදී 19දා දේව දූත පෙරහර පැමිණ දොරකඩ අස්න අනුශාසනාව සිදුකරන අතර, සාම්ප්‍රදායිකව පැපිලියානෙන් චාරිත්‍රානුකූලව ඇරඹෙන කුඹල් පෙරහරද එදිනට පැවැත්වේ. 

20දා සිට 23දා දක්වා ඉපැරණි චාරිත්‍රානුකූලව දායක දායිකා හිසමතින් රැගෙන යන මල් වට්ටි රැගත් මල් පෙරහර බෝධි මළුව, චෛත්‍ය මළුව, විහාර මළුව පැදකුණු කරමින් විහාර පරිශ්‍රයේදී පැවැත්වේ. 

24 වැනි දින සර්වඥධාතු කරඬුව ප්‍රථමවරට විහාරස්ථානයෙන් පිටතට දායකයන්ගේ හිස්මතින් වැඩමවන පාවඩ පෙරහර පැවැත්වේ. 
25 වැනිදින සර්වඥ ධාතු කරඬුව හස්තිරාජයා මතින් පිටතට වැඩම වන රන්සිවිලි පෙරහර පැවැත්වේ. 

26 වැනි දින සෙනසුරාදා රාත්‍රී අලි ඇතුන් හා උඩරට පහතරට, සබරගමුව නැටුම් රැගත් දර්ශණීය රන්දෝලි අවසන් මහ පෙරහර පැවැත්වීමට නියමිතය. 

27 වන දින දහවල් පෙරහර පවත්වා බොරලැස්ගමුව තොටුපලේදී දියකපා, දේව දානය පිරිනමා සන්ධ්‍යා භාගයේ ගරායක් ශාන්ති කර්මය සිදුකර ඇසළ පුණ්‍යෝත්සවය සාර්ථක කරගැනීමට සඳහා උපකාර කළ සියලු දෙනාටත්, නර්තන ශිල්පීන්ටත් වස්දොස් ඇස්වහ, කටවහ, අපල උපද්‍රව සියල්ල දුරුකොට ආශීර්වාද පතා ඇසළ පෙරහර මංගල්‍ය නිමාවට පත්වේ.

දෙහිවල – එච්. එච්. ධර්මපාල

DSC03948 DSC03949

ඓතිහාසික කඩුවෙල ශ්‍රී රන්කඩු පත්තිනි දේවාලය

ඓතිහාසික කඩුවෙල ශ්‍රී රන්කඩු පත්තිනි දේවාලයේ  ඇසළ මහා පෙරහර මෙම මස (26දා) වීථි සංචාරය කිරීමට නියමිතය.  මේ ලිපිය ඒ නිමිත්තෙනි.

කඩුවෙල නගරයේ නගරාසන්නයේම පිහිටා ඇති මෙම දෙවොලට  පන්සිය වසරකට එහා ඉතිහාසයක් ඇති බව ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වෙයි. සීතාවක රාජසිංහ යුගයටත් ඈත ඉතිහාසයක් ඇති මෙම ‍ෙදවොලෙහි රාජසිංහ රජතුමා විසින් තම සිය බලාපොරොත්තුව ඉටු වීමෙන් පසු සත්පත්තිනි දෙවියන්ට උපහාර පිණිස  සිය රන්කඩුව තැන්පත් කොට තැබීමෙන් පසු මෙය රන් කඩු පත්තිනි දේවාලය ලෙස ප්‍රකටව ඇත.

තවද කෝට්ටේ යුගයේදී 6 වැනි පරාක්‍රමබාහු රජු ද මෙම දේවාලයට පැමිණ ඇති බව මෙම දෙවොල පිළිබඳ ලියැවුණු ඉතිහාස ග්‍රන්ථ‘යේ සඳහන් වේ. 

විවාහ ප්‍රමාද වීම්, දරුඵල ප්‍රමාද වීම්, රැකී රක්ෂා ප්‍රමාද වීම්, බෝවෙන රෝග සඳහා මෙන්ම ව්‍යාපාරික දියුණුව හා විදේශ ගමන් සඳහාද බාරහාර වීමට දිනපතා විශාල බැතිමත්හු පිරිසක් මේ වන පැමිණෙති.

ධාතු මන්දිරය, වසර 800කට වඩා පැරණි බෝධිය හා ඒ වටා ඉදිවුණ කඨින බෝධි ප්‍රාකාරය , චෛත්‍ය රාජයාණන් වහන්සේ සමග පරිවාර දේවාල රැසකින් සමන්විත මෙහි වර්තමානයේ භාරකාරීත්වය දරන්නේ ඩබ්. එල්.ඩී කුලරත්න විජේතුංග මහතාය. 

මෙවර 205 වැනි වතාවට පැවැත්වෙන ඇසළ  මංගල්‍යය වෙනුවෙන් පිංකම් මාලාවක් සංවිධානය කිරීමට දේවස්ථානයේ භාරකාරතුමා ඇතුළු දායක සභාව කටයුතු යොදා ඇත. මෙම මස (10දා) සධාතුක කරඬුව හා දේවාභරණ වැඩමවීමෙන් අනතුරුව (19දා) සිට (26දා) තෙක් දිනපතා පෙරහර පැවැත්වේ. ඉන් අනතුරුව (26දා) අවසන් මහා පෙරහර වීථි සංචාරය කිරීමෙන් අනතුරුව (27දා) අලුයම කැලණි නදියේ බුලත් ගම්පත සීමාවේ දිය කැපීමෙන් අනතුරුව ඇසළ පෙරහර මංගල්‍යය නිම වෙයි.

කඩුවෙල ආසිරි දමින්ද

000 01

ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේ අවසන් රන්දෝලි පෙරහර අදයි

මහනුවර ඓතිහාසික ශ්‍රී දළදා මාළිගාවේ ඇසළ මහා මංගල්‍යයේ අවසන් රන්දෝලි පෙරහර අද (07) නිකිණි පෝදා වීදි සංචාරය කෙරේ. ඓතිහාසික ශ්‍රී දළදා වහන්සේ පිළිබඳ මේ සටහන ඒ වෙනුවෙන්.


 IMG_9468 copy   

දළදා වහන්සේ පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට දෙල්ගමුවේ කුරහන් ගලක් තුළ වසර 43ක් සඟවා තබා පළමු වරට සෙංකඩගල පුරවරයට (මහනුවරට) දළදා වහන්සේ වැඩම වූ මහනුවර ගෙඩිගේ රාජ මහා විහාරය එදා පටන් අද දක්වා දළදා වහන්සේ අතර ගෙඩිගේ විහාරය හා ඓතිහාසික සබැඳියාවක් පවතින බව පොළොන්නරුව සොළොස්මස්ථාන රාජ මහා විහාරාධිපති මහා විහාර වංශික ශ්‍යාමෝපාලී මහා නිකායේ අස්ගිරි පාර්ශ්වයේ අනුනායක ශාස්ත්‍රපති ගෙඩිගේ රාජ මහා විහාරාධිකාරී වෙඬරුවේ ධර්මකීර්ති ශ්‍රී රතනපාල උපාලි නායක හිමියෝ පැවසූහ.

වර්ෂ 1312 සෙංකඩගලපුර අස්ගිරි මහා විහාරය ආරම්භ වූයේ මෙම ගෙඩිගේ විහාරයට ආසන්න භූමියක බව ප්‍රකට කරුණකි.
ක්‍රි.ව. 1347 – 1375 සමයේ ගම්පොළ රජකම් කළ තෙවන වික්‍රමබාහු රජු විසින් තම මෑණියන් වූ අස්ගිරි දේවිය හෙවත් චන්ද්‍රාවතී බිසව සිහිපත් කිරීමට ක්‍රි.ව. 1364දී මෙම විහාරය ඉදි කොට ඇත.

IMG_9493 copy

චන්ද්‍රාවති දේවියගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කළ ස්ථානය ආදාහන මළුව නමින් හැඳින්වෙන අතර පසුව ගම්පොළ විසූ තෙවන වික්‍රමබාහු රජු එම භූමියේ ගෙඩිගේ විහාර සම්ප්‍රදායට අනුව විහාරයක්ද, ශෛලමය සමාධි ප්‍රතිමාවක් හා සංඝාවාසයක් ඉදි කර භික්ෂූන් වහන්සේලාට පූජා කළේය.

අතීතයේ මෙම විහාරයෙහි මළු තුනක් පැවැති අතර මැද මළුවෙහි අස්ගිරි මහා විහාරයේ මහා තෙරුන් වහන්සේලාගේ ආදාහන කටයුතු කිරීමට සම්මතව තිබූ අතර මෙහි ආදාහන කටයුතු සිදු වූ බැවින් ආදාහන මළුව නමින් ද හැඳින්වේ.මහනුවර නගරය අභ්‍යන්තරයේ ඇති ගෙඩිගේ සම්ප්‍රදායට අයත් එකම විහාරය වන නිසාත් හෙළ රජ දවස සිටම පැවත එන නිසාත් මෙය මහනුවර ගෙඩිගේ රාජමහා විහාරය නමින් හඳුන්වනු ලැබේ

ක්‍රි.ව. 1552 පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් දළදා වහන්සේ රැකගනු සඳහා කෝට්ටේ විසූ හිරිපිටිය නිලමේ විසින් සීතාවක මායාදුන්නේ රජුට දළදා වහන්සේ භාර කර පසු ආරක්ෂාව පිණිස දළදා වහන්සේ සබරගමුවේ දෙල්ගමුවට වැඩමවා එහි කුරහන් ගලක් සාදවා එහි සඟවා තැබූ බව ප්‍රකට කරුණකි. පසුව දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩමවන තෙක් වසර 43ක් පුරාවටම දෙල්ගමුවේ කුරහන් ගල තුළ දළදා වහන්සේ ආරක්ෂිතව වැඩ සිටියහ.

පසුව දෙල්ගමුවේ සිට දළදා වහන්සේ සෙංකඩගල පුරවරයට වැඩම වූයේ අස්ගිරි මහා විහාරවාසී ඇල්ලේපොල මංගල හිමියන් ප්‍රධාන රාජකීය ආරක්ෂක පිරිසක් විසින් වන අතර එසේ වැඩමවා ගෙනවිත් සෙංකඩගල පුරවරයේ ප්‍රථමයෙන්ම දළදා වහන්සේ වැඩ සිටියේ මෙම ගෙඩිගේ රාජ මහා විහාරයේය.

පසුව මහනුවර ශ්‍රී දළදා මන්දිරය ගොඩනගා නිමාවන තෙක් දළදා වහන්සේ මෙහි වැඩ සිටින අතර මහනුවර දළදා පුද සිරිත්වල ආරම්භය සිදු වූයේද මෙම විහාරය මුල් කොට ගෙනය. මෙසේ දළදා වහන්සේ මහනුවරට වැඩම වූ මුල් දිනයේ පටන් අද දක්වාම ගෙඩිගේ විහාරය හා දළදා වහන්සේ අතර ඓතිහාසික සබැඳියාවක් පවතින බවත් නාහිමියෝ පැවැසූහ.

IMG_9495 copy

දළදා වහන්සේ ගෙඩිගේ විහාරයෙහි වැඩ සිටි බව සිහිපත් කිරීමට වර්තමානයේ  ඇසළ මංගල්‍යයයේ අවසන් දින පෙරහර වීදි සංචාරය කිරීමෙන් අනතුරුව පෙරහර කරඬුව ගෙඩිගේ විහාරයට පෙරහරින් වඩමවනු ලබයි.පසුදින දහවල් දිය කැපීමෙන් පසුව පෙරහර කරඬුව නැවත මාළිගයට වැඩම වන තෙක් ගෙඩිගේ රාජමහා විහාරයෙහි තැන්පත් කර පවතින අතර එහි වගකීම සහ භාරකාරත්වය අස්ගිරි මහා විහාරයේ මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ ප්‍රධාන අස්ගිරි විහාරවාසී භික්ෂූන් වහන්සේලාට පැවරේ. පවත්නා රජය විසින් එහි ආරක්ෂාව සැලසීමට ප්‍රධාන පොලිස් නිලධාරීන් ද යොදවනු ලැබේ.

පෙරහර කරඬුව ඇතු පිටින් වඩමවා ගෙඩිගේ විහාරයේ තැන්පත් කිරීමෙන් අනතුරුව දියවඩන නිලමේ වරයාගේ නිර්දේශයෙන් එහි ආරක්ෂාව සඳහා බස්නායක නිලමේ වරයෙකු පත්කරන අතර භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සහායට පල්ලේමාලේ රාළ පත් කරනු ලබයි. එසේම ශබ්ද පූජා අඛණ්ඩව සිදු කිරීමට කවිකාර මඩුව ඇතුළු හේවිසි වාදකයන් (පනික්කියන්) පත් කරනු ලැබේ.
දළදා මාළිගාවේ සිදු කරන සියලු තේවා විධි මාළිගාවේ රාජකාරි කරන පිරිස විසින්ම සිදු කරනු අතර මුළුතැන් පූජාව දළදා මාළිගාවේ සිටම හේවිසි සහිතව රැගෙන එනු ලබයි.

දළදා මාළිගාවේ දළදා වහන්සේ උදෙසා පවත්වන පුද සිරිත් සියල්ල මෙහිදී දැකගත හැකි අතර දළදා මාළිගාව හැරුණුකොට එසේ පුද සිරිත් දළදා වහන්සේ සඳහා ඉටු සිදු කරන එකම ස්ථානය  අස්ගිරි – ගෙඩිගේ රාජ මහා විහාරයද වේ.එසේම දළදා පෙරහර ලක්දිව වෙනත් කිසිදු විහාරස්ථානයක් කරා ගමන් නොකරන අතර එසේ ගමන් කරන එකම ස්ථානය ද ගෙඩිගේ රජ මහා විහාරයයි.

මෙවන් වැදගත්කමකින් යුත් අස්ගිරි මහා විහාරයීය ගෙඩිගේ රාජ මහා විහාරයට මෙදිනට පැමිණෙන බෞද්ධ ජනතාව දළදා වහන්සේ උදෙසා සිදු කරනු ලබන විවිධ පුද සත්කාර ඉටුකොට පින් රැස්කර ගැනීම අතීතයේ සිටම අඛණ්ඩව සිදු කරති.

IMG_9542 copy

kandy esala perahera 2 Esala Perahara, 2010 Kandy Sri Lanka kandy-esala-perahara1 Kandy-Esala-Perahera-3  maxresdefaultKandy-Esala-Perahera-2 kandy-Procession-travel-sri-lanka

තොරතුරු – අස්ගිරි මහා විහාර තරුණ භික්ෂු සංගමය මගිනි.

කෙටිම දුරක් වීථි සංචාරය කරන කතරගම පෙරහර

කතරගම දේවාලයේ ඇසළ මංගල්‍යය පසුගිය මස (24දා) ආරම්භ විය. අවසන් මහා පෙරහර අද (07දා) පවත්වා හෙට 08දා මැණික් ගඟේ ජීවමාලි තොටුපොළේ දී දිය කැපීමෙන් අවසන් වීමට නියමිතය.මෙරට පැවැත්වෙන පෙරහර මංගල්‍යයන් අතරින් වසර 2245ක් පැරණිම පෙරහර ලෙසත් කෙටිම දුරක්  වීථි සංචාරය කරනු ලබන පෙරහර ලෙසත් කතරගම දේවාලයේ පෙරහර හඳුන්වයි.


 Kataragama-Esala-Festival-4 
 
කතරගම පෙරහර කඳ සුරිඳුන් හා වල්ලි දෙවඟනගේ විවාහ මංගල්‍යය සනිටුහන් කිරීම පිණිස සෑම වසරකදීම ඇසළ මංගල්‍යය පැවැත්වේ.
අප රටේ පමණක් නොව දෙස් විදෙස් බැතිමතුන්ගේ ගෞරවයට පාත්‍ර වූ පුදබිමක් ලෙස හඳුන්වන කතරගම පුදබිම ලොව ඇති එකම සර්ව ආගමික කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස හඳුන්වනුයේ බෞද්ධ, විවිධ ආගමිකයන් එකම පුදබිමකදී සිය ආගම්ක වතාවත් සහජීවනයෙන් ඉටු කරනු ලබන පුදබිමක් නිසාවෙනි.
 
අතීතයේ දී රුහුණු, මායා, පිහිටි යනුවෙන් අප රට පළාත් වශයෙන් බෙදී තිබුණු අතර රුහුණු ප්‍රදේශයේ පිහිටීම නිසා රුහුණු, මාගම කතරගම දේවාලය ලෙස අදත් ව්‍යවහාර වේ.කතරගම දෙවියන් බෞද්ධ දෙවි‍ෙයකු ලෙස අප රටේ ජනයා හඳුන්වති. හින්දූන් ද  දැඩි භක්තියකින් කතරගම දෙවියන් හදවතින් අදහන අතර කතරගම දේවාලයේ ඉතිහාසය ඇතැම් ජනප්‍රවාදවල පවතින පරිදි කතරගම දෙවියන් පිළිබඳව මෙසේ විස්තර කියාපායි.
 
බුදුන් වහන්සේ මහියංගණයට වැඩම කර වූ දිනයේ දී (03) තුන්වැනි ගමනේ දී අද කතරගම පිහිටි කිරිවෙහෙර ඉදිකළ ස්ථානයට වැඩම කරවූ බව සඳහන් වේ. මෙම වකවානුවේ මෙම පළාත බාරව සිටි නමින් ග්‍රාමීය නායක‍ෙයකු වූ මහාඝෝෂ නම් රජුට අයත් උයනක (කිහිරිවනය) දිනක් රජු උදෑසන සිරි නරඹමින් සිටිය දී විවේකී සුවයෙන් වැඩ සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක බණ අසා පැහැදී බුදුන්ගේ කේෂ ධාතු මිටක් ඉල්ලා ගෙන අද ඇති කිරිවෙහෙර ඉදිකර වන්දනාමාන කළ බව සඳහන් වේ.
 
කාලයක් ගිය විට දී මෙම  මහාඝෝෂ නම් ග්‍රාමීය නායකයා මිය ගිය අතර මරණය සිදු වීමට ප්‍රථම තමන් දේවත්වයට පත් වී කවදා හෝ කිරිවෙහෙර සෑරදුන් රැක ගන්නා බවට සිදු කළ ප්‍රාර්ථනාවක් හා අධිෂ්ඨානයක් අනුව මහාඝෝෂ නායකයා මිය පරලොව ගොස් ඉන්දියාවේ සරවන විලේ  ඕපපාතිකව පියුම් හතක් මැද හය දෙනකුගේ ශක්තියක් ගෙන උත්පත්තිය සිදු වූ බව ජනප්‍රවාදයේ හා හින්දු කෘතිවල සඳහන් වේ.
kataragama-perahera
 
මෙම කුමරුන්ට ස්කන්ධ ලෙස නම තැබූ අතර කුමරා තරුණ වියට පත්වෙන විට දී  වල්ලි දෙවඟනද කතරගම තණ හේනක දී  ඕපපාතිකව උත්පත්තිය ලැබීය. වල්ලිය මහාඝෝෂ රජුගේ පෙර අාත්මයේ බිරිඳ බව කතිකාවත්වල සඳහන් වේ. කඳ කුමරුන් උත්පත්තිය ලැබූ මෙම වකවානුවේ ලංකාවේ දුටුගැමුණු රජුද බිහි වී සිටි අතර එළාර නම් ර‍ෙජකු විසින් රට ආක්‍රමණය කර තිබුණේද මෙම යුගයේදීය.
අද සෙල්ල කතරගම ඇති අක්කර 20 නමැති ස්ථානයේ වල්ලි දෙවඟන  ඕපපාතිකව උත්පත්තිය ලබා ඇති අතර ඇය රූ සපුවෙන් දිදුලන තරුණියක් බවට පත් වූ වකවානුවේ නන්ද නම් වැදි නායකයාට අයත් තණ හේනක නුග රුකක් අසල අරුණගිරි නාදන් නමැති ඉසිවර‍ෙයකු තපස් දම් පුරමින් සිටි බව සඳහන් වේ.
 
වල්ලි දෙවඟන සිය පියාගේ තණ හේනේ කුරුල්ලන් එළවමින් මියුරු ගීතයක් ගයමින් පසු විය.  මෙම මිහිරි නාදය පිළිබඳව විපරමි කළ අරුණගිරි ඉසිවරයාට රූ සපුවෙන් පිරි වල්ලි දෙවඟන දැක ගන්නට හැකි විය.  වල්ලි දෙවඟන දුටු අරුණගිරි නාදන් තවුසාට මැය සාමාන්‍ය තරුණියක් නොව දෙවඟනක් බව සුළු මොහොතකින් වැටහුණි. මෙම රූ සපුවෙන් පිරි තරුණිය පිළිබඳව ඉන්දියාවේ උත්පත්තිය ලබා තරුණ වියට පත්ව සිටි ස්කන්ධ කුමරුන්ට අරුණගිරි නාදන් තවුසා විසින් සියලුම තතු පවසන ලදී.
 
වල්ලි දෙවඟන සරණ පාවා ගැනීමට ස්කන්ධ කුමරුන්  සිවලිංගම් හා මුස්ලිම් ජාතික නබීර් නමැති ඉසිවරයන් දෙදෙනා සමග කතරගම පුරවරයට පැමිණ කඳ කුමරුන් වැඩසිටි කන්දේ නතර වූ අතර නබීර් නමැති ඉසිවරයා අද කතරගම පුදබිමේ පිහිටි මුස්ලිම් දේවස්ථානය ඇති ස්ථානයේ නතරවනු ලැබූ බවත්, සිවලිංගම් සාමි අද කතරගම දේවාලය අසල පිහිටි හින්දු දේවස්ථානය වන උඩමඩම ඇති ස්ථානයේ නතර වූ බවත් ජනප්‍රවාද පවතී.
 
වල්ලි දෙවඟන බැලීම සඳහා කඳ සුරිදුන් වැඩසිටි කන්දේ සිට පා ගමනින් පැමිණෙන විට දී දුටුගැමුණු රජතුමා එළාර රජු සමග යුද්ධයට යන අතර කප්පකන්දර නදිය  (අද මැණික් ගඟ) ඇති ස්ථානයේ විවේකී සුවය ගැනීමට සෙබළුන් සමග නතර වී සිටි අතර සෙබළුන් ගවයින් බැඳි ගැල් ලිහා හරකුන්ට ආහාර දී සෙබළුන්ටද ආහාර පිළියෙල කරමින් පසු විය. මැණික් ගඟ ආසන්නයේ පිහිටි අෂ්ඨ ඵල බෝධියට බාරයක් වීම පිණිස දුටුගැමුණු රජතුමා මේ මොහොතේ ගොස් සිටියේය.
 
සන්නාසි වේශයක් මවා ගෙන මැණික් ගං ඉවුරෙන් පැමිණි කඳ කුමරුන්ට දැක ගැනීමට හැකි වූයේ යුද්ධයට යන දුටුගැමුණු කුමරුවන්ගේ සේනාවය.  මෙම සේනාවේ සිටි ප්‍රධාන අණ දෙන සෙබළා හමු වූ සන්නාසි වෙසක් මවා ගෙන සිටි කඳ කුමරුන් විමසා සිටියේ මේ ගැල් තුළ මොනවා තිබේදැයි යනුවෙනි. මෙම ගැල් තුළ ඇත්තේ ආහාර ද්‍රව්‍ය බව පැවසුව හොත් මෙම මහල්ලා ඉල්ලා සිටිතැයි  සිතා බොරුවට මෙම ගැල් සියල්ලේ ඇත්තේ උඳු බව පැවසීය.
2-2
 
පසුව කඳ කුමරුන් මැණික් ගඟ දිගේ පියමැන්න අතර සෙබළුන් ආහාර ගැනීමට ගැල් ලිහා බලනු ලැබීය. පුදුමයකි. ලිහා බලන සියලුම මලු හා ආයුධ ඇති ගෝනි සියල්ලම උඳු බවට පත් වී තිබුණි. දුටුගැමුණු රජතුමා පැමිණ ඇයි උඹලා ආහාර නොගෙන ඉන්නේ යැයි සෙබළුන්ගෙන් විමසනු ලැබීය.ප්‍රධාන සෙබළා පැමිණ රජතුමනි අර ඈත යන මහල්ලා මේ ගැල් තුළ ඇත්තේ කුමක්ද කියා මාගෙන් විමසුවා. මා මෙම ගැල් තුළ ඇත්තේ උඳු බව පැවසුවා.  දැන් මේ සියල්ල උඳු බවට පත්වෙලා යනුවෙන් සෙබළා රජුට පැවසීය.
 
මෙම සිද්ධියෙන් පුදුම වූ රජතුමා ඈත යන සන්නාසි වෙස් ගත් ස්කන්ධ කුමරු අසලට දිව ගිය අතර එහි දී මැණික් ගඟේ දිය වැඩි විය. අද දිය කපන වැල්ල පිහිටි ස්ථානයේ කඳ කුමරුන් සිටි අතර දුටුගැමුණු රජතුමා ගං ඉවුරේ සිටියේය. මැණික් ගඟේ ජලය වැඩි වී ඇත. දුටුගැමුණු රජු ඉවුරේ සිට කන්නලව් කරමින් පැවසුවේ ස්වාමීනි මේ රට එක්සේසත් කිරීමට එළාර රජු සමග සටනට යන දුටුගැමුණු රජු මම වෙමි. මා හට ඔබ වහන්සේගේ සහාය  හා  ආශීර්වාදය අවශ්‍යයි.
 
 මට ඔබ වහන්සේ අසලට එන්න අවසරය දෙන්නැයි බැගෑපත් විය.එවිට ගඟ මැද සිටි සන්නාසි වෙස් ගත් කඳ කුමරුන් අසිපතින් දිය දෙබෑ වන පරිදි  දිය කපාගෙන තමා ළඟට එන ලෙස අවසරය ලබා දෙනු ලැබීය. පසුව රජු සිය මඟුල් කඩුවෙන් දිය කපා කඳ කුමරු වෙත පැමිණි අතර ලංකාවේ දිය කැපීමේ මංගල්‍යයයේ ප්‍රථම දිය කැපීම සිදු කරන ලද්දේ දුටුගැමුණු රජු බව කතරගම දේවාල ඉතිහාසයේ කිය වේ.
 
කඳ කුමරුන් වෙත පැමිණ දුටුගැමුණු මහා රජතුමා මෙහි දී කඳ කුමරු ඉදිරියේ බාරයක් විය. තමන් යුද්ධයෙන් දිනූ පසු ඉර හඳ පවතිනා තුරා පුද පූජාවන් පැවැත්වීම පිණිස රන්උළු මාළිගාවක් මැණික් ගඟ අසළ ඉදිකරන බවට බාරයක් වී දුටුගැමුණු රජතුමා එළාර රජු සමග යුද්ධ කර ජය ලබා රට එක්සේසත් කරනු ලැබීය. රට එක්සේසත් කිරීමෙන් පසු තමන් පොරොන්දු වූ බාරය ඔප්පු කිරීම පිණිස රජතුමා අධිෂ්ඨානයක් කරමින් කතරගම දෙවියන් මුණ ගැසෙත්වා යනුවෙන් ප්‍රාර්ථනාවක් කරනු ලැබීය. එ් සමගම වැඩසිටි කන්දේ දී කඳ කුමරුන් රජුට දර්ශනය විය . මෙහි දී රජු වැඳ නමස්කාර කර බාරය ඔප්පු කිරීම පිණිස දේවාලය ඉදිකිරීමට ස්ථානයක් පෙන්වාදෙන ලෙස ඉල්ලීමක් කරනු ලැබීය.
 
මෙහි දී කඳ කුමරුන් දුටුගැමුණු රජතුමා අමතා පැවසුවේ ඔබ රන්උළු මාළ‘ිගාවක් සෑදීම තුළින් අනාගත බිහිවෙන කලි යුගය තුළ දී මිනිසුන් මෙම මාළිගාව කඩා බිඳ දමා වස්තූන් පැහැර ගෙන යා හැකිය. ඒ තුළින් මාහට අගෞරවයක් ඇති වීමට හැකිය. එ බැවින් රන්කොත් මාළිගාවක් සාදවා පුද පූජා කරන ලෙස  උපදෙස් දී වැඩසිටි කන්දේ සිට ඊතලයකින් විද එම ඊතලය වැටුණු තැන දේවාලය ඉදිකරන ලෙසට රජුට දන්වා සිට ස්කන්ධ කුමරුන් අතුරුදන් විය.
image
 
ඒ අනුව දුටු ගැමුණු රජතුමා ඉසිවරයින් ගෙන්වා දේවාලයේ සැලැස්ම සාදවා පුද පූජා ක්‍රම අසාගෙන බෙරවාදන විශේෂඥයන් ගෙන්වා ගෙන බෙරපද අසා ගෙන දේවාලයේ පැවැත්මට ගොඩ මඩ ඉඩම් අක්කර අනුනව දහසක් පූජා කර දේවාලයේ කපු පරපුරට දස මහා යෝධයන්ගේ පරපුරේ උසස් කුලයේ අය පත්කර දේවාලයේ රාජකාරි ඉටු කිරීම පිණිස රාජකාරිකරුවන් 552ක් පත් කරනු ලැබීය.
 
මෙම රාජකරි කරුවන්ගේ පැවැත්ම සඳහා ඔවුන්ට ගොඩ මඩ ඉඩම් ද පරිත්‍යාග කර දේවාලයේ ඉඩම් බදු දී ලැබෙන ආදායමෙන් දේවාලයේ පුද චාරිත්‍ර ඉර හඳ පවතිනා තුරු සිදු කිරීමට දුටුගැමුණු රජතුමා රාජ අාඥාවක් ද පනවනු ලැබීය. එදා සිට අද දක්වා වසර 2245ක් පුරා කතරගම දෙවියන් සඳහා මෙම පුද පූජා කටයුතු ගෞරවයෙන් සිදුවෙමින් පවතී. කතරගම දෙවියන් වෙනුවෙන් වසරකට මංගල්‍යයන් හතරක් පැවැත්වේ. 
 
01. කප් සිටුවීමේ මංගල්‍යය 02. ඇසළ මංගල්‍යය (මෙම පෙරහර දින 15ක් පුරා පැවැත්වේ.) 03. නිසි කලට වැසි ලැබීමට වර්ෂ අවසානයේ පවත්වනු ලබන ඉල් මහා පෙරහර. 04. රටේ හේන් ගොවි අස්වැන්න ලබා ගෙන දෙවියන්ට පුදන අවුරුදු මංගල්‍යය යන මංගල්‍යන් කතරගම දෙවියන් මුල් කරගෙන පැවැත්වෙන විශේෂිත වූ පෙරහර මංගල්‍යය වේ. ඇසළ මංගල්‍යය වල්ලි දෙවඟන හා කඳ කුමරුවන් අතර සිදු වූ විවාහය සනිටුහන් කිරීම වෙනුවෙන් පවත්වනු ලබන මංගල්‍යයක් බව රුහුණු මහා කතරගම දේවාලයේ ප්‍රධාන කපු මහතා වන සොමිපාල ටී. රත්නායක පවසයි.

 කතරගම – සන්දිම දේවප්‍රිය